Mục này do Nhạc Sĩ Ngọc Kôn phụ trách.
Anh Ngọc Kôn, CCS lớp Phanxicô 62, GP Long Xuyên

Tác phẩm Dâng Mẹ - Hoài Đức

I. Tác phẩm

Có sách chép bằng thang âm Em.
Dù vậy, xin cứ chuyển dịch sang thang âm Dm để nhiều người dễ theo dõi.

II. Phân tích

1. Hình thể: Ca khúc bình dân tôn giáo (cantus religiosus popularis) còn gọi là ca nguyện hát Tạ lễ hoặc hát vào những nghi thức ngoài phụng vụ như kiệu rước, hành hương, giờ đền tạ… Ca khúc bình dân tôn giáo “Dâng Mẹ” gồm 2 đoạn:

a. Đoạn I có tên gọi là điệp khúc (4 câu cùng cấu trúc).
b. Đoạn II có tên gọi là tiểu khúc (4 câu cùng cấu trúc).

2. Thang âm: Thang âm ca khúc “Dâng Mẹ” là thang âm thiếu so với thang âm Quốc tế. Thang âm thứ giọng rê (Dm) thiếu dấu Si giáng (b). Lưu ý: Mỗi nhạc sĩ được phép tạo ra thang âm riêng cho mình nếu cảm thấy có nhu cầu biểu đạt hết xúc cảm về đề tài mình nhắm đến. Vì vậy thang âm thiếu, đủ hay thừa so với thang âm Quốc tế… không thành vấn đề.
Xin xem thang âm ca khúc “Dâng Mẹ” so với thang âm Quốc tế dưới đây:

3. Tầm cữ: Từ dấu là trầm đến dấu rế cao (khóa sol2). Đây là tầm cữ trung bình đối với mọi cộng đoàn Việt Nam khắp nơi.

4. Số nhịp: Nhịp 4 đơn. Nhịp đơn mang tính xác quyết, quả quyết, rõ ràng.

5. Vận tốc: Thong thả (chậm vừa), theo MM:

6. Hòa âm: Tuy chỉ 1 bè, nhưng giai điệu (với những quãng ca điệu) đủ nói lên tính chất hòa âm riêng; đàng khác, toàn bài gợi lên nhiều phương án hòa âm hấp dẫn đến nỗi có sức thuyết phục linh mục nhạc sư Antôn Tiến Dũng chịu tốn bao thời gian và công sức phối khí cho dàn nhạc giao hưởng CTM của Ngài vào thập niên 80 (thế kỷ XX)… để “Dâng Mẹ” trở thành một tác phẩm khí nhạc rất diễm lệ.

III. Âm nhạc

IV. Ca từ

Có 3 đặc điểm:

- Rõ lời, sáng ý. Vì lời ca bình dị, không “tô lục chuốt hồng”.

- Có nội dung rõ rệt. Vừa ca ngợi vừa cầu nguyện thỏ thẻ… cùng Đức Mẹ.

- Tạo nên một thứ tình cảm chân thành xác thực, giống như con thơ thưa chuyện cùng mẹ mình.

V. Điểm độc sáng

Tính độc sáng bao gồm 3 tính nhỏ: độc đáo, độc lập và độc nhất.

1. Độc đáo ở những điểm sau:

- Bình dị nhưng kỹ thuật cao.

- Dễ thuộc nhưng không nhàm chán.

- Nhanh đi vào lòng người nhưng sống lâu.

2. Độc lập: không bắt chước ai.

3. Độc nhất: Thang âm đặc biệt lạ, nghe gần với dân ca.

4. Đặc biệt có hẳng cao trào ở gần cuối tiểu khúc ở vào ô nhịp 14 với ca từ “quyết gắng đi tới”.
Chính cao trào về âm vực (giai điệu bỗng bốc lên tầng cao rồi treo lại một chốc) khiên tác phẩm sinh động, không buồn thảm.

VI. Tính thánh nhạc

1. Thánh thiện (sanctitas): ca từ đằm thắm ca ngợi và cầu nguyện với Đức Mẹ.

2. Hình thức tốt đẹp (bonitas formae): Có kỹ thuật sáng tác khá cao.

3. Phổ biến (universalitas): nơi nơi, mọi người, nhiều đời… đều cảm nhận “hát     sốt sắng và nghe sốt sắng” như nhau về bài hát.

VII. Tính bất hủ:

Hai yếu tố làm nên bất hủ:

1. Chính nhờ những điểm sáng nêu trên.

- Bỉnh dị nhưng kỹ thuật sáng tác cao.

- Dễ thuộc nhưng không nhàm chán.

- Nhanh đi vào lòng người nhưng tồn tại.

2. Với 3 điểm sáng trên lại còn ca ngợi Đức Mẹ, bất hủ là tất yếu.

Trở về trang mục lục Tìm Hiểu Thánh Ca

Trở về Quán Ven Đường