CHÂN DUNG KẺ THÙ

Xưa thật là xưa, có một tên chạy việc (người chạy lo mọi việc = a runner) trong cung lãnh chúa đã chạy trốn, đem theo con ấn (đóng dấu) và một số tài sản khác của vị lãnh chúa. Vị lãnh chúa rất tức giận và thề rằng phải tóm cho được tên tội phạm tài trời này. Ngài cho người viết một bức “lệnh truy nã” và ra lệnh cho một người họa sĩ vẽ bức chân dung của tên tội phạm. (ngày xưa chưa có máy chụp hình). Trong vòng một giờ, người họa sĩ đã hoàn thành bức chân dung của tên tội phạm. Vị lãnh chúa ngắm nghía bức hình và thấy rằng rất giống với tên chạy việc, nhưng bức chân dung có một vẻ rất anh hùng, vì vậy không thích hợp với một tên tội phạm. Thế là vị lãnh chúa mắng người họa sĩ : “tên chạy việc này đã phạm một trọng tội. Thật tức cười khi dưới cây cọ của ngươi, nó lại xuất hiện như một anh hùng! Cầm lấy và vẽ lại cho ta!”

       Người họa sĩ không còn cách nào khác đành làm theo và vẽ lại một lần nữ. Khoảng một giờ sau, anh ta trình lên một bức chân dung mới.

       Lần này, vị lãnh chúa kiểm tra bức tranh và nhận thấy rằng cặp lông mày đã xệ xuống sang hai bên, khuôn mặt hằn vẻ lo âu, nước da thì tái và người đàn ông trông có vẻ căng thẳng. Không còn một vẻ gi là anh hùng còn sót lại trong bức hình này. Điều làm cho vị lãnh chúa đặc biệt ngạc nhiên là mặc dù người học sĩ đã vẽ bức hình xấy đi, nhưng lần vẽ này cũng rất giống với tên chạy việc. Vị lãnh chúa không ngăn được sự khâm phục ở trong lòng đối với tài năng của người họa sĩ. Ngài đã định duyện bức chân dung nhưng ngài lại thấy rằng diện mạo trên bức chân dung thật sự rầt đẹp trai ! không giống chút nào với một tên tội phạm điển hình. Vì vậy, vị lãnh chúa lại trách mắng người họa sĩ lần nữa: “Bức tranh này đã khá hơn trước, nhưng tại sao người lại vẽ cho hắn những nét đẹp trai như vậy? Làm sao mà ngươi có thể mong chờ mọi người sẽ nhận ra hắn khi mới thoạt nhìn ? Đi về mà vẽ lại lần nữa!”

       Lần này, người họa sĩ chẳng thèm để ý gì đến diện mạo thật sự của tên chạy việc, mà cứ vẽ nhăng nhít theo ý mình, và vẽ ra một khuôn mặt giống như hề. Vị lãnh chúa thấy chân dung một người đàn ông có cái mũi khoằm và đôi mắt giao nhau với tia nhìn hung ác từ dưới mái tóc bù xù. Khuôn mặt méo mó làm cho hắn trông có vẻ như là một tên tội phạm điển hình. Vị lãnh chúa ban thưởng cho người họa sĩ ngay tức khắc, cho in ra làm nhiều bản, và phân phát đi khắp nơi. - Mặc dầu ở khắp cách làng xã đều có dán hình, nhưng không ai nhân ra được tên tội phạm trong bức tranh, bời vì nó chẳng giống tên chạy việc chút nào! - Kết quả là tên tội phạm vẫn không bị bắt, và đã thực hiện một cuộc trốn chạy hoàn hảo!

Theo CONTEMPORARY CHINESE FABLES.

CHIA SẺ MỘT CHÚT SUY TƯ

       Bạn đọc mến,

       Ai cũng biết rằng muốn bắt một tên tội phạm, điều quan trọng là giúp người ta nhận diện được tên tội phạm ấy. Như thế phải có hình tên tội phạm ấy, hay mô tả thật trung thực diện mạo tên tội phạm ấy.

       Người họa sĩ trong câu chuyện hai lần vẽ hình tên tội phạm ấy, lần nào vị lãnh chúa cũng nhìn nhận giống chân dung thật của tên tội phạm, vậy mà lần nào ông cũng không chấp nhận bức tranh của họa sĩ, chỉ vì búc tranh thứ nhất thì tên tội phạm có vẻ “anh hùng” quá! còn bức tranh thứ hai thì tên tội phạm “đẹp trai” quá ! Vậy có nghĩa là tên chạy việc “anh hùng và đẹp trai”! Nhưng hai “Ưu điểm” ấy của tên chạy việc dù là sự thật, vị lãnh chúa đã không thể chấp nhận ! Tên tội phạm phải xấu xí, trông hung tợn, kệ nó, giống hay không giống không thành vấn đề, miễn là trông tên tội phạm phải… “thấy ghét” và “thấy đáng sợ” mới được! Và vị lãnh chúa đã bóp méo sự thật về chân dung tên tội phạm theo ý mình ! kết quả là chẳng ai “nhận diện” ra tên tội phạm, bởi bức hình đó có giống ai đâu, nó chỉ giống tên tội phạm “trong trí tưởng tượng đầy thù hận” của vị lãnh chúa . Và như vậy, sự thù hận đã làm vị lãnh chúa mất đi sự khôn ngoan và vô tình giúp cho tên tội phạm tẩu thoát.

       Khi người ta muốn loại trừ nhau, người ta không còn muốn chấp nhận “cái hay” của người khác. Kẻ mà họ muốn loại trừ, phải là kẻ hoàn toàn xấu. Thế nên họ bóp méo, vê tròn, làm biến dạng hình ảnh của kẻ thù, để mọi người cùng thù ghét với họ. Họ không từ bỏ một thủ đoạn nào, một lời nói nào, miễn sao đạt được mục đích của họ, dù là lời nói và hành động của họ lố bịch quá mức giới hạn để người ta còn có thể tin được!

       Vị lãnh chúa nhìn kẻ thù như vậy, có đạt được ý muốn của ông không? Chồng chất trong lòng bạn sự thù hận, có làm bạn thêm sáng suốt, khôn ngoan không? Bạn, hay kẻ thù, - là người chiến thắng?

                                                                                      Lm. Antôn NGUYỄN VĂN TIẾNG

Trở về Mục Lục Chia Sẻ Chút Suy Tư