SUY NIỆM TIN MỪNG
CHÚA NHẬT PHỤC SINH A
(Ga.20,1-9)
*****
NGÔI MỘ MỞ HOANG VÀ TRỐNG RỖNG

I. VÀI ĐIỂM CHÚ GIẢI

1. “Ông đã thấy…

Thực nghịch lý, Phúc Âm hôm nay dừng lại ở việc khám phá ra ngôi mộ mở toang và trống rỗng chẳng dẫn ta đi đến cuối trình thuật, tới cuộc gặp gỡ của bà Maria Madalena với Đấng Phục Sinh và tới lời bà loan báo cho các môn đệ: “Tôi đã thấy Chúa, và Người đã nói với tôi” (28). Dường như phụng vụ hôm nay mời ta lần bước trên con đường đức tin theo vết chân những chứng nhân tiên khởi.

Trong đoạn văn ta nghe sáng nay, rõ ràng tác giả đã sắp xếp một tiến trình đầy kịch tính.

- Trước hết trong các di chuyển rất nhiều và rất nhanh: động từ “chạy” được nhắc lại ba lần trong vỏn vẹn vài câu. Maria Madalena chạy đến thấy ngôi mộ đã mỡ, rồi chạy “đi tìm Simon – Phêrô và môn đệ Gioan”. Simon – Phêrô và môn đệ kia chạy đến mộ, môn đệ kia đến trước. Những cuộc chạy  liên tục để tìm câu trả lời đầu tiên cho câu hỏi không thể chịu nổi về ngôi mộ mở tung và trống rỗng.

- Rồi, trong những chỉ dẫn ngày càng rõ rệt (dùng các động từ: nhìn/thấy) và trong giải thích sự kiện đã xảy ra.

+ Maria Madalena “thấy” đá cửa mộ đã được “lấy” ra và kết luận rằng thi hài của Thầy mình đã bị “lấy” đi.

+ Môn đệ kia tới trước. Nhưng không vào trong mộ trước Simon – Phêrô, “khi cuối xuống, ông thấy khăn liệm còn đó”.

+ Simon – Phêrô vào mộ, “nhìn khăn liệm nằm đó và vải phủ đầu không đặt chung với khăn liệm, nhưng cuốn lại và để riêng ra”. Phúc Âm Luca có chỗ khác biệt (24,12) gợi lên sự “ngạc nhiên” của Phêrô, nhưng tác giả không đi quá điều nghi nhận. Chỉ sau này, trong cuộc gặp gỡ với Đấng Phục Sinh và đã lãnh nhận Chúa Thánh Thần, Phêrô mới hiểu ngôi mộ trống và tâm trí ông mới mở ra, thấu hiểu lời Kinh Thánh: “thực vậy, tới lúc đó, Phúc Âm thứ bốn nói, các môn đệ vẫn chưa tin rằng, theo lời Kinh Thánh, Đức Giêsu sẽ Phục Sinh từ trong kẻ chết”.

+ Rồi môn đệ kia cũng bước vào trong mộ, và sách thánh nghi nhận rằng, ngay phúc đầu tiên của kinh nghiệm về sự Phục Sinh, “Ông đã thấy và ông đã tin”.

2. …và ông đã tin”

Phêrô, người đầu tiên vào mộ, đã trở thành chứng nhân không chối cãi được trước mắt Giáo Hội sơ khai. Trái lại, môn đệ kia được trình bày ở đây như khuôn mẫu của người môn đệ, người môn đệ tuyệt hảo. Ông, “người môn đệ mà Đức Giêsu yêu mến”, người trong bữa tiệc ly ngồi  tựa đầu vào ngực Chúa, với trực giác mà tình yêu ban cho, ông đã thấy sự trống rỗng của ngôi mộ và vị trí của khăn liệm – xếp đặt rất ngay ngắn, chứ không lộn sộn – ngần ấy dấu chỉ của một thực tại khác, chỉ cảm nhận được trong đức tin “ông đã thấy và ông đã tin”.

Với ông, thi hài của Đức Giêsu đã không bị “lấy đi” nhưng Maria Madalena tưởng: trộm cướp, trước khi lấy xác Thầy đi, còn có thời gian cởi bỏ, xếp đặt khăn áo cẩn thận đến thế ư? Với ông, chính cái chết đã bị sự sống vĩnh viễn truất quyền. Trong ông hình thành tiến trình vượt qua từ “thấy” đến gắn bó hoàn toàn với Đức Giêsu Phục Sinh. Quang cảnh y phục hoặc trật tự trong đó y phục được sắp xếp đặt chứng tỏ rằng thi hài Đức Giêsu không bị ăn trộm lấy đi nhưng là chính Đức Giêsu đã ra đi sau khi để lại y phục trong trật tự ở nơi Người đã mang chúng. Khác với Lazarô khi bước ra còn mặt áo liệm, Đức Giêsu không cần gì đến y phục nữa vì Người đã rời bỏ thế giới  con người.

Một trong các nhân chứng đầu tiên đã “thấy” Đức Giêsu Phục Sinh, môn đệ kia đồng thời là khuôn mẫu của những ai đón nhận lời chứng của họ “tin dù không thấy”.

II. BÀI ĐỌC THÊM

1. Phêrô và Gioan trước ngôi mộ mở, trống rỗng: những nẻo đường của đức tin Phục Sinh (J. Potin,. Jésus, I’histoire vraie).

Theo Gioan, vải liệm thi thể Đức Giêsu có 2 loại. Trước hết có khăn sudarium dùng che đầu, còn othonia (khăn liệm) là những tấm vải lanh rộng bó lấy toàn thân thể (tay, thân, chân). Ngài phân biệt rõ như vậy trong trình thuật khám phá ngôi mộ là có dụng ý rõ rệt.

Trình thuật tìm cách xác nhận cuộc khám phá ngôi mộ trống của Phêrô, thủ lãnh các tông đồ. “Môn đệ kia” theo Phêrô từ lúc bắt đầu vụ án, “môn đệ mà Đức Giêsu yêu mến” để Phêrô vào trước. Ông nhận thấy rằng sudarium và othonia được để lại trên ghế. Vậy thi thể không bị lấy cắp, nhưng đã thoát ra khỏi khăn liệm, để vải liệm lại tại chỗ. Phêrô chưa có giải pháp cho câu hỏi. Môn đệ kia lanh lẹ hơn trong niềm tin: “Ông đã thấy và đã tin”.  Nếu, vì kính trọng, ông đã để cho vị thủ lãnh Giáo Hội vào mộ trước, thì ông hiểu ngay điều cốt yếu chỉ bằng cách nghiêng mình ngó vào trong mộ. Là môn đệ được Đức Giêsu yêu mến cũng là một cái gì đó chứ.

Tuy vậy, niềm tin của họ vẫn chưa hoàn hảo. Chỉ thấu hiểu Kinh Thánh mới đưa họ thâm nhập vào mầu nhiệm Phục Sinh của Đức Giêsu, vì Kinh Thánh giải thích ý nghĩa cái chết này. Gioan đã báo cho các độc giả rằng chỉ có sự thấu hiểu Kinh Thánh mới ban cho họ ThánhThần mà Đức Giêsu Phục Sinh đã đem đến cho các môn đệ trong những lần hiện ra. Phêrô và “môn đệ kia” trở về nhà đóng kín cửa vì sợ người Do Thái.

Đối với các môn đệ, ngôi mộ trống vẫn còn là một câu hỏi chứ chưa chứng tỏ được sự Phục Sinh. Tuy nhiên nếu ngôi mộ khép chặt thì làm sao có thể rao giảng sự Phục Sinh được ?

2. Mộ mở toang (G. Boucher, “Le ciel sur terre”).

Sáng hôm ấy, một phụ nữ, bà Maria Madalena đến viếng mộ Đức Giêsu. Nhưng kinh ngạc: mộ đã mở tung. Hòn đá lấp mộ đã lăn qua một bên.

Thoạt nhìn ngôi mộ mở tung, ta nghĩ đến một âm mưu hoặc một trò lừa đảo. Đó là một trò lừa bịp chết người. Hay là một xúc phạm không thể chấp nhận được.

Phản ứng thế nào trước một sự việc như thế ? Maria Madalena báo ngay cho các môn đệ của Đức Giêsu. Bà chạy đến báo động cho Phêrô. Có Gioan theo, Phêrô thoát ra khỏi dè dặt, phá vỡ sự thinh lặng sợ hãi. Ông rời nơi ẩn náu. Ông chạy đến xem và nghi nhận tại chỗ. Một sự xúc phạm như thế cần phải xem cho kỹ đã.

Phêrô và Gioan cũng chạy. Họ đến ngôi mộ mở sẵn. Giờ đây họ đối diện với sự vĩ đại của biến cố và Gioan đã thấy. Ông đã thấy và ông đã tin.

Gioan thấy, nhưng ông thấy gì ? Chẳng thấy gì hết. Có gì đâu mà thấy. Tuy vậy điều ông thấy đã dẫn ông tới chỗ tin.

Ta hãy nghiên mình xuống như Gioan. Ta thấy gì ? Một hố sâu thăm thẳm, đầy màu trắng. Một sự trống rỗng mênh mông dâng đầy nhựa sống. Cờ tang khăn tang chuyển biến thành y phục ánh sáng. Một sự vắng mặt vang dội sự có mặt. Một sự thinh lặng của nấm mồ nói nhiều hơn mọi bài diễn văn. Một bức tường mà ta chỉ thấy được phần bị khoét lỗ. Một kết quả của tất cả mang dáng dấp khởi đầu. Một cái chết có bộ mặt một cuộc giáng sinh. Mầu nhiệm mà ta khám phá ra bí mật.

Vậy ai đã tạo ra ngôi mộ trống. Ngôi mộ đâu có trống. Vì Gioan đã thấy chân dung thực sự của Đức Giêsu, bạn Ngài.

Ngôi mộ không trống, không sâu, không câm nín, không vương mùi chết chóc. Ngôi mộ nói. Nó sẽ nói. Hôm nay nó còn nói với ta. Ta có bị cụt hứng không ? Vì sự vắng mặt này, lớn hơn một nấm mộ, chính là một sự hiện diện, vĩ đại như một phép lạ.

Dưới nhãn quan của não trạng hiện đại, đã thấm nhiễm vào ta, chết là hết. Chấm hết. Chết rồi chẳng còn gì ráo. Chẳng còn gì ngoài đêm đen. Chẳng còn gì ngoài trống rỗng và hư vô. Cái chết khép lại tất cả. Cái chết chôn kín đời ta.

Nhưng ở đây cái chết mở ra. Ngôi mộ của Người đã mở ra. Mở ra một mầu nhiệm lớn lao. Một mầu nhiệm loan báo sự sống. Mầu nhiệm mang tên chỗi dậy. Phục Sinh.

Ngôi mộ mở lòng trí chúng ta. Ký ức sống và sống lại. Ta mở hồn ta với đức tin. Sau cùng ta hiểu rằng Đức Giêsu, đã vượt qua bức tường sự chết, đã nâng phiếm đá che mộ, đã hoàn toàn Phục Sinh báo trước.

FICHES DOMINICALES
(Fiches dominicales, Bulletin de liaison et d’animation
des équipes liturgiques du diocèse Saint-Brieue et Tréguier).

Trở về trang mục lục Suy Niệm