VÀO MÙA LÚA MỚI
Vào khoảng giữa tháng 11, khi những ngọn gió bấc lành lạnh thổi về, là dấu hiệu mùa nước nổi sắp qua. Nông dân bắt đầu chuẩn bị vào mùa lúa mới: Vụ lúa Đông Xuân. Đây là vụ lúa chính, có năng suất cao nhất sánh với những vụ lúa trong năm. Ở vùng Đồng Tháp Mười này, có khoảng 700.000 ha đất ruộng, tạo nên một cánh đồng bao la trải rộng qua những tỉnh Đồng Tháp, Tiền Giang, Long An. Có những nơi người ta làm đê bao, không cho nước lũ tràn tràn vào, để làm ba vụ lúa. Những nơi đó, không có mùa nước nổi. Nhưng những diện tích đất trong những khu vực này không nhiều. Không có nước tràn vào, đất không được bồi dưỡng phù sa, lúa không trúng mùa, lại mất đi nhiều lợi ích mùa nước đem lại.
Nước năm nay nhỏ, bình quân nước ngập ruộng chỉ chừng 1m đến 2 m, nước thấp quá, ruộng không ngập sâu thì cỏ không chết, việc dọn đất để chuẩn bị khâu xuống giống rất vất vả và tốn kém.
Năm nay, vào thời điểm xuống giống lại có nhiều trận mưa lớn bất chợt, cuốn trôi hết giống. Nhiều nơi bà con nông dân xuống giống hai ba lần, mà vẫn bị mưa làm mất giống. Vì có nhiều nơi bị mất giống như vậy, nông dân chạy mua giống với giá gấp đôi, gấp ba, mà không có. Giá lúa giống từ khoảng 7 đến 8.000 một ký, lên 17.000 đến 18.000 một ký, mà không có đề mua, cuối cùng đành phải phải lấy “lúa ăn” (lúa để dành xây ăn) để gieo, nhưng “lúa ăn” thì hên xui, nó không đủ tiêu chuẩn để hạt giống nẩy mầm đều, nên phần lớn lúa lên lưa thưa, lốm đốm, sau này lại phải mua mạ cấy thêm vào, tốn thêm tiền mạ, tiền nhân công cấy. Nhiều người vay nợ để “xuống giống” !
Đa số đất ruộng Đồng Tháp Mười làm lúa hai vụ : vụ Đông -Xuân và Hè - Thu. Mùa Đông Xuân là mùa người nông dân đặt nhiều hy vọng nhất, luôn có mức thu hoạch cao hơn vụ Hè - Thu. Một công ruộng (1000 m2), sau khi trừ ra tất cả các phí tổn, lời khoảng 1.500.000 đ. (đó là tính mọi việc trơn tru, còn nếu gặp thời tiết bất thường, dịch bệnh, giá cả... thì là chuyện khác ! Như năm nay, thì chắc chắn không lời được như vậy rồi !). Vụ Hè Thu lời khoảng 500.000 đ / 1 công. Như vậy, một công ruộng, người dân lời khoảng 2.000.000 đ sau hai vụ mùa trong năm. (xin nhắc lại, con số này là con số... may mắn !).
Để hiểu đời sống của đa số người nông dân hiện nay, ta thử nhìn qua một vài con số:
Khẩu phần ăn của mỗi người một bữa ăn bình quân là 1 lon gạo. (lon sữa bò, người nông dân vùng này thường dùng đong gạo nấu cơm. Người nông dân thường rất mạnh ăn, ở đây chỉ tạm lấy số bình quân vậy thôi). Ngày 2 bữa: sáng - chiều là 2 lon. Hai lon là nửa ký gạo. Vậy 1 tháng là 0,5 kg x 30 ngày = 15 kg. 1 năm là 15 kg x 12 tháng = 180 kg. Vậy một năm số gạo ăn là 180 kg gạo. Giá gạo khoảng 8000 đ / kg. Vậy tiền một người ăn gạo trong 1 năm là 8000 x 150 kg = 1.440.000 đ. Ta bo tròn con số thành 1.500.000 đ cho dễ nhớ. Vậy một công ruộng thu nhập sau hai vụ lúa chỉ đủ để nuôi một miệng ăn, tính riêng phần gạo mà thôi ! (2.000.000 thu nhập đối với 1.500.000 ăn gạo, còn chưa tính ăn sáng trước khi đi làm, khách khứa, chó mèo ...)
Tiền đồ ăn (tiền chợ: thịt cá, rau cải...) cứ tạm xem tương đương với tiền gạo, thì phải tốn 1.500.000 đ nữa, và cũng có nghĩa là phải có 1 công đất nữa để chi phí cho tiền chợ. Như vậy, phải có 2 công đất (2000 m2) để nuôi 1 người. (xin nhắc lại, chỉ mới nói đến chuyện ăn để sống thôi).
Như vậy, một gia đình có 4 người - 2 vợ chồng và 2 đứa con - phải có 8 công đất để có cái “ăn để sống”.
Còn bao nhiêu việc khác, phải tốn phí gấp nhiều lần chuyện ăn uống, như chuyện nhà cửa, đồ dùng trong nhà, chuyện học hành của con cái, quần áo, lễ lạc, tiệc tùng, điện nước, những quan hệ xã hội, bệnh hoạn, và nhiều khó khăn hơn nữa nếu có ông bà, cha mẹ già yếu...
Như vậy, một gia đình có 4 người, phải có chừng 10 công ruộng để có thể sống được, dù cũng là rất chật vật.
Nhưng, không phải gia đình nào cũng có ruộng. Nhìn chung, những gia đình “nông dân” quanh năm chân lấm tay bùn rất đông, họ không có một tấc đất nào, chỉ lam lũ làm mướn và sống với ruộng đồng nhờ “ăn theo” những gia đình có ruộng.
Từ đó, chúng ta hiểu được vì sao nhiều thiếu nhi ở nông thôn không thể học lên cao, nhiều thanh niên nam nữ bỏ làng xóm, nhiều gia đình không thể làm nổi một căn nhà nho nhỏ cho tươm tất, nhiều xóm dân nghèo không thể tự làm được một chiếc cầu nối đôi bờ kênh để qua lại tình làng nghĩa xóm với nhau cho chắc chắn...
Ngày 12/9/2010, tại Cần Thơ diễn ra Hội thảo tham vấn xây dựng chương trình hiện đại hóa sản xuất nông nghiệp ĐBSCL do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) và Ngân hàng Thế giới (WB) tổ chức. Ông Severin Kodderritzsch, điều phối viên chương trình phát triển nông thôn và quản lý tài nguyên của WB tại Việt Nam cho biết: WB sẽ giải ngân cho Việt Nam khoảng 4.000 tỷ đồng để đầu tư phục vụ phát triển nông nghiệp bền vững tại ĐBSCL trong bối cảnh phải đảm bảo an ninh lương thực, gia nhập WTO và biến động khí hậu toàn cầu, trong đó có việc nước biển dâng cao ở ĐBSCL trong tương lai.
Những bản tin tương tự như vậy thì thấy nhiều lắm, còn kết quả thì chưa thấy bao nhiêu, ước mong nông thôn có nhiều đầu tư phát triển hơn nữa, ai cũng đợi chờ ...
Nhưng dù thế nào đi nữa, bức tranh thôn quê “lúa non xanh tận chân trời...” vẫn mang lại cho bất cứ ai đang thả hồn trên cánh đồng xanh bát ngát một tình yêu quê hương tha thiết với hương vị miền quê dịu ngọt và trong lành tuyệt vời khôn tả !
Mời bạn xem vài bức ảnh ghi lại những khung cảnh vào mùa lúa mới năm nay.
Đất ruộng dọn sẵn sàng xuống giống. Bạn thấy trong ảnh một đàn nhạn cả ngàn con
đang chao liệng để ăn cá, tép... khi nước cạn. Rất đẹp mắt, phải không các bạn ?
Cảnh đàn nhạn đông vui như thế này bây giờ hiếm gặp lắm, các bạn ạ !
Tôi đứng nhìn những bác nông phu đang gieo giống khi đàn nhạn tung bay trên trời xanh.
Ôi, giây phút bình an và thơ mộng biết bao, nhưng cuộc đời họ còn cơ cực và thiếu thốn quá ! Nguyện cầu sự bình an này sớm đến trong lòng họ, những con người hiền hòa chân chất...
Tôi chạy theo bờ ruộng quay máy ảnh lên trời để chụp đàn nhạn trắng xóa, chợt nhớ làm sao thời tuổi thơ chạy tung tăng trên cánh đồng để thả những cánh diều bay vút trên trời xanh.
Xin cho niềm mơ ước của những người nông dân luôn được bay cao...
"Lúa non xanh tận chân trời..."
MAI NHẬT THI
| Trở về trang mục lục Phóng Sự |
