GIẬN HỜN

Trước hết, gã xin đưa ra hai nhận xét dựa trên những kinh nghiệm thông thường mà hầu như mọi người đều đã trải qua.

Nhận xét thứ nhất đó là chúng ta không thể nào sống cô độc lẻ loi, như một hòn đảo giữa biển khơi hay như một pháo đài biệt lập. Trái lại, chúng ta sống là sống với người khác trong một cộng đoàn, trong một tổ chức, trong một xã hội.

Thực vậy, ngay sau khi dựng nên Adong, Thượng Đế đã cảm thấy sự bất ổn, nếu cứ để cho Adong sống cu ky, vò võ ngày này qua ngày khác, tháng này qua tháng khác và năm này qua năm khác. Ngài thầm nghĩ:

- Người đờn ông ở một mình không tốt, ta hãy dựng nên cho nó một người trợ tá tương xứng với nó.

Nói và làm. Thượng Đế khiến Adong ngủ say, rồi lấy một chiếc xương sườn của ông mà dựng nên người đờn bà. Sau đó, Ngài dẫn người đờn bà đầu tiên này đến cùng Adong.Thoạt nhìn thấy người đờn bà, Adong đã hớn hở mừng rỡ kêu lên:

- Này đây xương bởi xương tôi và thịt bởi thịt tôi.

Rồi Adong đã đặt tên cho nàng là Evà, vì nàng là mẹ của chúng sinh. Đó là cộng đoàn, là tổ chức, là xã hội đầu tiên của nhân loại, được chính Thượng đế ấn định. Và đó cũng là chiếc nôi nảy sinh ra cả và thiên hạ, các thế hệ liên tục nối tiếp nhau cho tới ngày hôm nay.

Nhận xét thứ hai đó là nhân vô thập toàn. Ai cũng có những sai lỗi và khuyết điểm của mình. Hơn thế nữa, bá nhân bá tánh. Mỗi người đều có một tính tình riêng, chẳng ai giống ai, như bàn tay có ngón dài ngón ngắn,  chẳng ngón nào giống ngón nào.

Thực vậy, trong cùng một gia đình, có đứa con ngoan ngoãn dễ thương, khi còn bé luôn chăm chỉ học hành, đến lúc khôn lớn thì chí thú “mần ăn”; nhưng cũng có đứa con ngang bướng dễ ghét, khi còn bé luôn lười biếng sao nhãng việc học hành, đến lúc khôn lớn thì chỉ biết ăn chơi phè phỡn, quậy tới bờ tới bến, nên được liệt vào hàng “phá gia chi tử”.

Trước hiện tượng này, thiên hạ chỉ còn biết chép miệng thở dài:

- Cha mẹ sinh con, trời sinh tánh.

Tuy nhiên, chuyện đời không đơn giản như thế. Trong sự hình thành tính tình của một con người, còn có sự góp phần của xã hội, của gia đình và nhất là của chính bản thân mình. Phải tu thân trước đã, rồi sau đó mới có thể tề gia, trị quốc và bình thiên hạ.

Cũng vì những sự khác biệt về tâm lý, về tính tình, về ước muốn mà trong cuộc sống chung, chúng ta không thể nào tránh đi cho hết những va chạm, những bất đồng và những buồn phiền. Chúng ta thường tỏ ra bực bội và tức tối đối với những kẻ đã cả gan dám hành động trái với ý muốn hay đã bạo phổi dám xúc phạm đến quyền lợi, cũng như danh dự và uy tín của chúng ta. Thái độ bực tức này được gọi một cách chung chung là…giận.

Gã còn nhớ mang máng ngày xưa khi học về lý hoá, người ta đã phân biệt hai loại cháy, đó là cháy bùng và cháy ngầm. Cháy bùng là khi hiện tượng oxy hoá diễn ra một cách mãnh liệt làm toả nhiệt và phát sáng, khiến mọi người đều có thể trông thấy. Còn cháy ngầm là khi hiện tượng oxy hoá diễn ra một cách âm thầm và lặng lẽ, nhưng lại làm hao mòn các thứ kim loại cứng, như đồng, sắt…

Cơn giận cũng vậy, tuỳ theo tính khí và hoàn cảnh có thể được bộc phát một cách mãnh liệt qua những hành động hung bạo và đập phá, cũng như qua những lời nói gắt gỏng và chửi bới. Chúng ta gọi đó là giận dữ. Còn nếu chúng ta bực bội tức tối mà cứ giữ trong lòng, không chịu nói ra, hay nếu có biểu lộ, thì lại được biểu lộ bằng thái độ im lặng, bất bạo động, bất hợp tác. Chúng ta gọi đó là giận hờn, hay giận dỗi.

Quan sát những mối liên hệ trong cuộc sống, gã nhận thấy sự giận dữ thường là phản ứng của người bề trên đối với kẻ bề dưới, của người mạnh đối với kẻ yếu, chẳng hạn anh chồng nổi giận với chị vợ, cha mẹ nổi giận với con cái, thầy cô nổi giận với đám học trò…Còn hờn dỗi là phản ứng của kẻ bề dưới đối với người bề trên, của kẻ yếu đối với người mạnh, chẳng hạn chị vợ hờn với anh chồng, con cái dỗi với cha mẹ, đám học trò hờn dỗi với thầy cô.

Tuy nhiên, sự nhận xét này không phải lúc nào cũng đúng boong một trăm phần trăm, bởi vì cũng có những trường hợp ngựa về ngược, chẳng hạn một đứa con “trời đánh thánh vật”, trong lúc nóng giận đã có những lời nói hỗn xược với cha mẹ.

Tới đây, gã xin bàn rộng tán dài thêm một tí về sự hờn dỗi. 

Trước hết, đó là phản ứng của quí vị con nít. 

Như chúng ta đã biết quí vị con nít trong tay tiền chẳng có, mà quyền cũng không. Vì vậy, khi gặp chuyện trái ý, làm sao mà giận dữ cho được, bởi nếu giận dữ thì chỉ có nước ăn đòn vì bị khép vào tội lếu láo và bất kính. Do đó, hờn dỗi là một phương cách để bày tỏ thái độ, để đấu tranh một cách bất bạo động cho những yêu sách của mình.

Một cậu ấm đòi mẹ sắm cho chiếc điện thoại di động đời mới, hay mua cho mình chiếc quần bò thuộc vào loại hàng xịn mắc tiền, chính hiệu con nai vàng ngơ ngác; một cô chiêu xin đi chơi qua đêm với đám bè bạn…Những yêu cầu trên không được cha mẹ chấp thuận, thế là cậu ấm dỗi, cô chiêu hờn. Bản mặt lúc nào cũng ủ rũ như treo cờ tang, cạy miệng cũng không nói được nửa lời. Vô phòng, đóng sập cửa lại. Nội bất xuất, ngoại bất nhập. Không chịu ăn và cũng chẳng chịu uống… 

Tiếp đến, đó là phản ứng của quí cô nàng đang yêu. 

Tiếng Việt Nam mình rất phong phú khi diễn tả về những mức độ đậm nhạt của tình cảm. Chẳng hạn giận thì có giận lẫy, giận dai, giận phừng phừng, giận bầm gan tím ruột, giận sôi tim..Hờn thì có hờn dỗi, hờn mát, hờn giận, hờn ghen, hờn tủi, hờn trách…Thành thử có những lần gã đành phải bó tay không thể nào dịch được chữ hờn chữ dỗi sang tiếng Anh, tiếng Pháp, bởi vì khi nói lên tiếng hờn dỗi, gã như thấy được thái độ phụng phịu, vùng vằng của kẻ trong cuộc và khi nói lên tiếng hờn, gã như thấy được thái độ lạnh lùng bất hợp tác.

Mỗi khi nói tới hờn dỗi, gã liên tưởng ngay đến quí nàng, nhất là quí nàng đương bị tình yêu, như làn khói toả làm cho cay xè đôi mắt. Và hình như hờn dỗi đã trở thành nghề riêng của các nàng rồi vậy. Nói thế không có nghĩa là chỉ các nàng mới hờn dỗi, mà ngay cả các chàng đôi khi cũng dỗi, cũng hờn, mặc dù về số lượng có phần ít hơn nhiều.

Các chuyên gia cho rằng khi yêu các nàng thường đòi hỏi cái cảm giác được an toàn nơi anh chàng mà họ thương, họ mến. Nhất là anh chàng này phải luôn luôn làm được một cách xuất sắc những điều các nàng yêu cầu. Nếu chẳng may anh chàng không chu toàn được điều các nàng muốn, thì lập tức họ chọn phương thức hờn dỗi, để biểu lộ thái độ không bằng lòng của mình. 

Chẳng hạn anh chàng tới điểm hẹn trễ hơn một lúc, khiến cô nàng phải đợi, phải chờ, hay anh chàng lỡ quên tặng hoa, tặng quà cho cô nàng vào ngày sinh nhật, ngày tình nhân, ngày phụ nữ…Tất cả đều làm cho cô nàng giận hờn.

Những người bênh vực thì cho rằng nguyên nhân khiến các nàng hay hờn dỗi xuất phát từ tình yêu. Thực ra, không phải là các cô nàng cố tình làm khó dễ anh chàng của mình, mà chỉ đơn giản là muốn dùng sự hờn dỗi để kiểm nghiệm lại tình cảm của anh chàng mà thôi. Nhưng điều đó không cho phép các cô nàng cứ lạm dụng lý do này để thường xuyên hờn dỗi, bởi vì nó có thể ảnh hưởng và làm sứt mẻ tình cảm của hai người. (Theo Việt Báo).

Cùng quan điểm ấy, một tác giả khác cũng đã viết: Giận hờn vốn dĩ là chứng bệnh muôn thuở của những người yêu nhau. Một cách nào đó, hờn giận giống một thứ gia vị làm cho món canh tình cảm thêm ngon, thêm ngọt. Tuy nhiên, nếu nêm nếm quá tay, thì tình cảm ấy có nguy cơ gặp phải sóng gió. (Theo VTC).

Sự giận hờn quá đáng không phải chỉ đe doạ tình yêu, đem lại nguy cơ bị sập tiệm, mà còn để lại những hậu quả tai hại cho chính người hờn giận.

Thực vậy, khi hờn dỗi khuôn mặt của cô nàng trước kia xinh đẹp bao nhiêu, thì bây giờ ỉu xìu như bánh bao chiều. Cặp mắt đâu còn long lanh và trong sáng, nhưng lúc nào cũng ủ rũ, rưng rưng như muốn khóc. Vì thế, trái đắng đầu tiên cô nàng phải gậm nhấm chính là nỗi buồn. Nỗi buồn ấy len lỏi vào mọi ngõ ngách tâm tư, khiến cô nàng mất ăn mất ngủ, lúc nào cũng thở dài thườn thượt và những nếp nhăn xuất hiện trên trán, làm cô nàng già đi cả chục tuổi.

Về phương diện y khoa, khi tức giận, cơ thể tiết ra một lượng lớn cortisol và adrenalin, rồi đưa vào máu, khiến người tức giận đỏ mặt tía tai, tim đập thình thịch, huyết áp đột ngột tăng cao, lượng máu dồn về não hơi bị nhiều và có nguy cơ gây nên tai biến…

Khi giận hờn, người ta không còn mất tiền vì í ới gọi nhau đi ăn chè, đi uống sinh tố, hay đi coi phim…nhưng lại mất đậm tiền cho điện thoại trong tiến trình đàm phán để tái lập nền hoà bình và bình thường hoá mối bang giao. Khi nhấc máy, một đàng thì cứ nói leo lẻo, một đàng thì cứ im thin thít. Có khi cả hai cùng nín lặng để nghe tiếng thở của nhau, và sư nín lặng đôi khi kéo dài cả nửa tiếng đồng hồ. Chỉ vỗ béo cho công ty điện thoại mà thôi.

Nguy cơ mất tiền chỉ là chuyện nhỏ, nhưng nguy cơ mất nhau mới là chuyện lớn. Khi giận hờn, người ta thường không kiểm soát được lời ăn tiếng nói của mình, nhiều lúc đã làm cho trái tim của nhau bị trầy xước. Và nếu cứ bị trầy xước hoài, thì tới một lúc nào đó, tình yêu rơi vỡ tan tành và chỉ còn lại những mảnh vụn. Vì vậy, về phía các cô nàng thì hãy hờn dỗi in ít thôi nhé.

Còn về phía các anh chàng, đâu là việc cần làm ngay mỗi khi bị giận, bị hờn, bị dỗi? Kinh nghiệm cho thấy mỗi cô nàng có một kiểu hờn giận khác nhau. Tuyệt chiêu của các anh chàng là phải chịu đựng và tìm cách hoá giải những cơn giận hờn đó tuỳ theo từng hoàn cảnh.

Nếu cô nàng dỗi bằng cách im như thóc. Nghĩa là khi dỗi cô nàng sẽ thinh lặng, cau mày và quay đi chỗ khác. Cô nàng có vẻ như rất cương quyết không thèm nhìn cái bản mặt của anh chàng. Lúc bấy giờ anh chàng có năn nỉ ỉ ôi cỡ nào chăng nữa, thì cũng chỉ là uổng công vô ích mà thôi, nhiều lúc còn tiếp thêm nhiên liệu để cô nàng làm mặt căng hơn nữa. Nếu lầm lỗi anh chàng gây ra chỉ nhỏ như con thỏ, thì biện pháp hữu hiệu nhất trong tình cảnh này là…hài hước, anh chàng hãy chọc cho cô nàng cười. Và khi cả hai đã cười rồi, thì chuyện làm lành sẽ trở nên quá đơn giản.

Nếu cô nàng giận bằng cách chửi mắng anh chàng xối xả. Nghĩa là bỗng dưng cô nàng đỏ mặt tía tai, tuôn ra hàng ruỗi những lời khó nghe. Nếu vì tự ái, máu nóng  anh chàng cũng sôi lên sùng sục, cả hai đều giận thì cùng đứt dây. Cách tốt nhất là anh chàng hãy bình tĩnh rồi nói: Hạ hồi phân giải chúng mình sẽ duyệt lại chuyện này sau nhé. Rồi “lỉnh” đi chỗ khác, chờ cho tình hình lắng dịu và mức độ căng thẳng được giảm xuống. Đây quả là một khó khăn, một thách thức vì anh chàng nào cũng có một “cục tự ái” to đùng. Rồi sau đó, hãy gặp riêng cô nàng mà ôn tồn giải thích trong hoà bình. Chắc hẳn ý kiến ý cò của anh chàng sẽ dễ dàng được cô nàng lắng nghe hơn.

Nếu cô nàng hờn bằng cách khóc như mưa. Hờn theo kiểu này quả thật cô nàng phải được liệt vào hàng cao thủ võ lâm, bởi vì khi sử dụng thứ “vũ khí ướt nhẹp” này, cô nàng đã nắm chắc được phần thắng trong tay, mặc dù chẳng biết ai đúng ai sai. Trong lúc cô nàng khóc, anh chàng chẳng cần phải dỗ, bởi vì càng dỗ, cô nàng càng được thể mà khóc bạo hơn nữa. Trong hoàn cảnh não nùng và bi đát này, anh chàng chỉ nên kiếm một miếng khăn giấy, đưa cho cô ấy lau những giọt nước mắt còn đọng trên khuôn mặt mà thôi. Việc làm đơn sơ và tầm thường này sẽ giảm bớt được những tia nhìn hình “viên đạn” của cô nàng bắn sang phía anh chàng. Sau đó, hãy viết một bản “tường trình” với những lời lẽ chân thành. Những cô nàng mít ướt hay khóc cũng là những cô nàng dễ mềm lòng hơn ai hết.

Dù sao chăng nữa, thì điều tốt nhất, đó là những anh đờn ông con giai không nên làm cho những chị đờn bà con gái giận hờn. Còn nếu lỡ làm cho quí nàng dỗi hờn, thì phải mau mắn nhận phần thiệt, phần sai về mình. Điều đó chẳng làm cho những anh chàng mất đi hình ảnh đẹp của mình, mà nhiều khi còn làm cho mình đẹp hơn, ít nhất là dưới mắt…một người. 

Sau cùng, đó là phản ứng của quí vị chưa trưởng thành. 

Ngoài quí vị con nít và những cô nàng đang yêu, còn một hạng người nữa cũng hay hờn dỗi, đó là quí vị chưa trưởng thành. Ở đây, gã không muốn nói tới sự trưởng thành về tuổi tác, nghĩa là tới một lúc nào đó cơ thể được phát triển đầy đủ để đón nhận thiên chức làm cha làm mẹ, nhưng muốn nói tới sự trưởng thành về tình cảm và xã hội, nghĩa là luôn làm chủ được con tim của mình, đồng thời luôn ý thức tinh thần trách nhiệm và chu toàn những bổn phận đã nhận lãnh ở mọi nơi và trong mọi lúc, cho dù có những tác động từ bên ngoài muốn mình phải thay trắng đổi đen, muốn mình phải buông xuôi hay bỏ cuộc:

- Mặc người nói ngả nói nghiêng,
Ta đây vẫn vững như kiềng ba chân.

Hai sự trưởng thành này không lệ thuộc vào thời gian, bởi vì có những kẻ tuổi đời đã chồng chất, trên đầu muối đã nhiều hơn tiêu, thế mà vẫn chưa tiến tới mức độ trưởng thành cần thiết. Hai sự trưởng thành này, cũng không phải là hai món quà từ trời rơi xuống, cứ đúng hẹn lại lên, cứ tới tuổi liền có, trái lại phải cố gắng, phải tập luyện thường xuyên, thì mới hy vọng đạt được.

Tình trạng thiếu trưởng thành về tình cảm và xã hội không phân biệt giới tính, nghĩa là đờn ông cũng như đờn bàđều có thể mắc phải. Gã xin đưa ra một thí dụ điển hình.

Trong xứ đạo, một số giáo dân rất đạo đức, góp công cũng nhiều và góp của cũng lắm. Luôn đi đầu trong mọi công tác. Sẵn sàng giúp đỡ cha sở trong mọi vấn đề. Tuy nhiên, họ chỉ tốt khi cha sở làm vừa ý họ. Trái lại, khi cha sở làm điều gì đó không phù hợp với lòng họ mong muốn, thì lập tức họ quay phắt một trăm tám chục độ.

Dĩ nhiên, là con nhà có đạo, hơn nữa lại là một giáo dân gương mẫu, sáng lễ chiều chầu, họ không dám chửi bới, hay đánh đập cha sở, nhưng phản ứng họ thường sử dụng hơn cả đó là hờn dỗi.

Sự hờn dỗi này được biểu lộ qua thái độ bất bạo động, cũng như bất hợp tác và bế môn toả cảng. Không lui tới nhà thờ nhà xứ. Không thăm viếng, trò chuyện trao đổi với cha sở. Bỏ bê công việc bổn phận. Không làm bất cứ việc gì để góp phần xây dựng giáo xứ nữa. Thậm chí, có người còn bỏ cả xưng tội rước lễ…Nếu đi lễ, thì kiếm nhà thờ khác mà đi.

Dường như cha sở có bổn phận phải chú ý tới họ trước tiên, mặc dù cha sở chẳng làm điều gì sai trái, ngược lại ngài đã làm điều phải làm và nói điều phải nói vì lương tâm của một mục tử, vì trách nhiệm của một vị hướng dẫn cộng đoàn. Chẳng hạn cha sở lên tiếng cảnh báo về một tệ nạn nào đó đang được manh nha trong giáo xứ. Ngài chỉ nói một cách chung chung, thế nhưng họ lại bẻ quẹo và cho rằng cha sở muốn “chửi xéo” họ, và lập tức họ lên cơn hờn dỗi.

Như một người đã đeo cặp kính râm, nhìn chỗ nào cũng chỉ thấy tăm tối mà thôi. Cũng vậy, một khi đã yên trí, thì bất cứ điều gì cha sở nói, cũng đều hàm chứa ý đồ nhằm hạ nhục họ…Và như vậy, chiến tranh lạnh vẫn tiếp diễn giữa các vì sao.

Tất cả những sự việc kể trên đều chứng tỏ họ là những con người chưa trưởng thành, bởi vì nếu đã trưởng thành, họ sẽ không ngần ngại trao đổi và góp ý với cha sở, để khai thông những tắc nghẽn trong mối liên hệ. Và cho đến lúc này, gã vẫn thắc mắc và tự hỏi:

- Họ giữ đạo vì Chúa hay vì cha nhỉ?

Gã Siêu

Trở về trang chuyện phiếm Gã Siêu